Limfoma limfa sisteminin onkoloji xəstəliyidir. Ən çox rast gəlinən ilk əlamət ağrısız, böyümüş limfa düyünüdür. Limfoma müasir onkologiyada müalicəyə ən yaxşı cavab verən xəstəlik qruplarından biridir, lakin nəticə tipdən, mərhələdən və digər amillərdən asılıdır.
Xəstəlik nədir
Limfoma limfositlərin — immun sisteminin hüceyrələrinin — nəzarətsiz artımı nəticəsində yaranır. İki əsas qrupa ayrılır: Hodgkin limfoması və qeyri-Hodgkin limfomaları.
Qeyri-Hodgkin qrupu özü onlarla alt tipdən ibarətdir və onların gedişi bir-birindən əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir. Buna görə “limfoma” diaqnozu tək başına kifayət deyil — dəqiq alt tip müəyyən edilməlidir.
Diqqət tələb edən əlamətlər
- Ağrısız, bərk, böyüyən limfa düyünü — boyun, qoltuqaltı və ya qasıq nahiyəsində
- 3–4 həftədən çox kiçilməyən limfa düyünü
- Səbəbsiz gecə tərləmələri (paltarı dəyişməyə məcbur edən)
- Səbəbi məlum olmayan, davamlı hərarət
- 6 ay ərzində bədən çəkisinin əhəmiyyətli itirilməsi
- Davamlı halsızlıq, dəri qaşınması
- Döş qəfəsində böyük törəmə olduqda: öskürək, təngnəfəslik, üzdə şişkinlik
Sonuncu əlamətlərdən üçünün birləşməsi — hərarət, gecə tərləməsi və çəki itkisi — tibbdə “B simptomları” adlanır və diaqnostikada xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Diaqnoz necə qoyulur
- Limfa düyününün biopsiyasıMümkünsə düyünün tam çıxarılması ilə; nazik iynə aspirasiyası çox vaxt kifayət etmir.
- Histoloji və immunohistokimyəvi müayinəAlt tipin müəyyən edilməsi.
- PET-KT və/və ya KTXəstəliyin yayılmasının qiymətləndirilməsi.
- Sümük iliyi müayinəsiGöstəriş olduqda.
- Laborator müayinələrQan analizi, LDH, infeksion markerlər.
Müalicə necə planlaşdırılır
Limfomalarda əsas müalicə sistem müalicəsidir: kimyaterapiya, immunoterapiya, bəzi alt tiplərdə hədəfli preparatlar; göstəriş olduqda şüa müalicəsi əlavə olunur.
Müalicə kurslarla aparılır və effektivlik müəyyən sayda kursdan sonra təkrar görüntüləmə ilə yoxlanılır. Nəzarət müayinəsində əvvəllər böyümüş limfa düyünlərinin normal ölçülərə qayıtması və konqlomeratların geriləməsi müalicəyə yaxşı cavabın göstəricisidir.
Qalıq törəmənin qalması həmişə aktiv xəstəlik demək deyil — bu halda əlavə qiymətləndirmə və dinamik müşahidə tələb olunur.
Tez-tez verilən suallar
Böyümüş limfa düyünü limfoma deməkdirmi?
Əksər hallarda xeyr. Limfa düyünlərinin böyüməsinin ən çox rast gəlinən səbəbi infeksiyadır. Limfoma üçün xarakterik olan — ağrısız, bərk, tədricən böyüyən və uzun müddət kiçilməyən düyündür.
Limfoma sağalırmı?
Bir çox limfoma tipində müalicə ilə tam remissiya əldə etmək mümkündür. Nəticə alt tipdən, mərhələdən, yaşdan və digər amillərdən asılıdır və hər pasiyent üçün fərdi qiymətləndirilir.
Nə üçün nazik iynə biopsiyası kifayət etmir?
Limfomanın alt tipini müəyyən etmək üçün limfa düyününün quruluşunu bütövlükdə görmək lazımdır. Bu, adətən düyünün tam çıxarılmasını tələb edir.