Onkologiyada ən çox zərər verən yanlış təsəvvürlər diaqnozu gecikdirənlərdir: “şişə toxunmaq olmaz”, “xalq təbabəti kimyaterapiyanı əvəz edir”, “ağrı yoxdursa, xərçəng də yoxdur”. Bunların heç birinin elmi əsası yoxdur.
1. “Şişə toxunmaq olmaz — oyanar”
Biopsiya və müayinə şişi “oyatmır” və onun yayılmasına səbəb olmur. Biopsiya diaqnozu təsdiqləyən yeganə üsuldur: onsuz nə xəstəliyin tipini, nə də hansı müalicənin işləyəcəyini bilmək mümkün deyil.
Real risk yaradan biopsiya deyil, onun gecikdirilməsidir.
2. “Xalq təbabəti kimyaterapiyanı əvəz edə bilər”
Bitki qarışıqları, yağlar, soda və müxtəlif “möcüzə vasitələri” xərçəngi müalicə etmir. Bu vasitələrə üstünlük verildikdə iki problem yaranır: xəstəlik irəliləyir və bəzi bitki mənşəli maddələr onkoloji preparatlarla qarşılıqlı təsirə girərək müalicənin təhlükəsizliyini poza bilər.
Əgər hər hansı əlavə və ya bitki mənşəli vasitə qəbul edirsinizsə, bunu mütləq həkiminizə bildirin.
3. “Kimyaterapiya xəstəlikdən çox öldürür”
Kimyaterapiya şiş hüceyrələrinə qarşı yönəlmiş müalicədir. Yan təsirləri var və bu, gizlədilmir — lakin müasir dəstəkləyici müalicə onların əhəmiyyətli hissəsini idarə etməyə imkan verir. Pasiyentlərin bir çoxu müalicə dövründə gündəlik həyatını müəyyən həcmdə davam etdirə bilir. Dözümlülük fərdidir.
4. “Ağrı yoxdursa — deməli xərçəng yoxdur”
Onkoloji xəstəliklərin böyük hissəsi erkən mərhələdə heç bir ağrı vermir. Ağrı çox vaxt xəstəliyin daha irəli mərhələsində və ya şiş sinirlərə, sümüyə təsir etdikdə yaranır.
Buna görə skrininq və nəzarət müayinələri məhz əlamət olmadan aparılır.
5. “Xərçəng = ölüm hökmü”
Bu, ən geniş yayılmış və ən zərərli təsəvvürdür, çünki insanları müraciətdən çəkindirir.
Reallıq daha nüanslıdır: bir çox xərçəng növündə erkən mərhələdə müalicə ilə tam remissiya əldə etmək mümkündür; bəzi növlərdə isə xəstəlik illərlə nəzarətdə saxlanıla bilir. Nəticə xəstəliyin növündən, mərhələsindən, bioloji xüsusiyyətlərindən və pasiyentin ümumi vəziyyətindən asılıdır və hər hal üçün fərdi qiymətləndirilir.
Ümumi zəmanət vermək mümkün deyil — lakin ümumi hökm çıxarmaq da doğru deyil.
Əlavə: internetdən müalicə
Axtarış sistemləri və sosial şəbəkələr məlumat mənbəyi ola bilər, lakin diaqnoz mənbəyi deyil. Eyni simptomun onlarla səbəbi var və hansının sizə aid olduğunu yalnız müayinə göstərir.
İnternetdə keçirilən hər həftə diaqnozun gecikdiyi bir həftədir.
Müəllif: Dr. Aygün Aslanova, tibbi onkoloq · Son yenilənmə: 27.08.2026