Nəcisdə qan heç vaxt normal sayılmır. Ən çox rast gəlinən səbəb babasil və anal çatdır, lakin eyni əlamət polip, iltihabi bağırsaq xəstəliyi və bağırsaq xərçəngi ilə də yarana bilər. Səbəb yalnız müayinə ilə müəyyən edilir — “yəqin babasildir” fərziyyəsi ilə gözləmək düzgün deyil.
Qan necə görünə bilər
| Görünüş | Nəyi göstərə bilər |
|---|---|
| Parlaq qırmızı qan — nəcisin üzərində, tualet kağızında | Mənbə çox vaxt aşağı bağırsaq və ya anal nahiyədədir: babasil, anal çat, polip, düz bağırsaq xəstəlikləri |
| Tünd və ya qara, qatranabənzər nəcis (melena) | Mənbə yuxarı həzm sistemində ola bilər: mədə və ya onikibarmaq bağırsaq. Təcili qiymətləndirmə tələb edir |
| Qanla qarışmış nəcis, seliklə birlikdə | İltihabi bağırsaq xəstəlikləri, poliplər, şişlər |
| Gözlə görünməyən (gizli) qan | Yalnız laborator testlə aşkarlanır; anemiyanın səbəbi ola bilər |
Mümkün səbəblər
Xoşxassəli: babasil, anal çat, infeksion mənşəli ishal, bəzi dərmanların təsiri.
Diqqət tələb edən: bağırsaq polipləri, iltihabi bağırsaq xəstəlikləri (Kron xəstəliyi, xoralı kolit), divertikulyar xəstəlik.
Onkoloji: kolorektal xərçəng, mədə xərçəngi (melena şəklində).
Təcili müraciət tələb edən hallar
- Çoxlu miqdarda qan itkisi
- Qara, qatranabənzər nəcis
- Qanlı qusma ilə birlikdə
- Başgicəllənmə, huşun dumanlanması, güclü halsızlıq, ürəkdöyünmə
- Güclü qarın ağrısı ilə birlikdə
Planlı, lakin təxirə salınmamalı müraciət
- Qan bir neçə dəfə təkrarlanırsa
- 50 yaşdan yuxarısınızsa — ailə tarixçəsi varsa, daha erkən yaşda
- Nəcis vərdişi dəyişibsə, nəcis nazikləşibsə
- Çəki itkisi, halsızlıq və ya anemiya varsa
- Ailədə bağırsaq xərçəngi və ya polip tarixçəsi varsa
Hansı müayinələr aparıla bilər
- Klinik müayinəBarmaqla düz bağırsaq müayinəsi daxil olmaqla.
- Qan analiziAnemiyanın qiymətləndirilməsi.
- Nəcisdə gizli qan testi
- KolonoskopiyaHəm diaqnostik, həm profilaktik: aşkarlanan polip elə həmin müayinə zamanı çıxarıla bilər.
- Əlavə müayinələrGöstəriş olduqda qastroskopiya və/və ya KT.
Vacib məqam
Babasilin olması bağırsaq xəstəliyinin olmadığını sübut etmir. Bir insanda eyni vaxtda həm babasil, həm də polip və ya şiş ola bilər. Buna görə qanaxmanın “məlum səbəbi” olsa belə, risk qrupundasınızsa, bağırsağın tam müayinəsi tövsiyə olunur.
Tez-tez verilən suallar
Babasil xərçəngə çevrilirmi?
Xeyr. Lakin eyni əlaməti verdiyi üçün başqa bir diaqnozu gizlədə bilər.
Qanaxma öz-özünə kəsilibsə, müraciət etməyə ehtiyac varmı?
Bəli. Səbəb aradan qalxmadıqca kəsilmə müvəqqəti ola bilər.
Kolonoskopiya ağrılıdırmı?
Müayinə adətən sedasiya altında aparılır və yaxşı tolerantlıqla keçir.
Müəllif: Dr. Aygün Aslanova, tibbi onkoloq · Son yenilənmə: 27.08.2026